«ورنر هایزنبرگ» فیزیكدان برجسته آلمانی در چنین روزی در ۵ دسامبر ۱۹۰۱ در شهر «ووتسبورگ» آلمان چشم بر جهان گشود. مادرش «آنی وكلین» و پدرش «دكتر آگوست هایزنبرگ» از اساتید برجسته زبان های میانه و جدید یونانی دانشگاه مونیخ و از شخصیت های ذی نفوذ آلمان بود. او تحصیلات مقدماتی خود را در مدرسه «ماكسیمیلیان» گذراند و در سال ۱۹۲۰ پس از اتمام دوره وارد دانشگاه مونیخ شد و تحت تعالیم اساتید بزرگی همچون «سامر فلد»، «وین»، «پرینگشایم»، و «روزنتال» به تحصیل علم و تحقیق در زمینه علم فیزیك مشغول شد.

در خلال زمستان ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۳ برای گذراندن یك دوره آموزشی به دانشگاه «گوتینگن» رفت؛ جایی كه بزرگانی چون «ماكس بورن»، «فرانك» و «هیلبرت» به تدریس فیزیك مشغول بودند. «هایزنبرگ» در سال ۱۹۲۳ موفق به اخذ مدرك دكترای فیزیك از دانشگاه مونیخ شد و به عنوان دستیار «ماكس بورن» در دانشگاه «گوتنیگن» كار خود را آغاز كرد و یك سال بعد موفق به اخذ نشان افتخار از این دانشگاه شد. او از ۱۹۲۴ به مدت یك سال در كنار فیزیكدان بزرگ «نیلزبور»- كه مورد حمایت مالی «راكفلر» بود- در دانشگاه كپنهاگ به تدریس و تحقیق مشغول شد و سپس به «گوتینگن» بازگشت. در سال ۱۹۲۶ به پیشنهاد «نیلزبور» مسئولین دانشگاه كپنهاگ «هایزنبرگ» را به عنوان سخنران فیزیك نظری برگزیدند و یك سال بعد در حالی كه ۲۶ سال بیش نداشت به عنوان استاد فیزیك نظری در دانشگاه «لایپزیگ» مشغول به تدریس شد. او كه به تدریج برای خود شهرتی در خور توجه در عالم علم كسب كرده بود در سال ۱۹۲۹ برای ایراد سخنرانی به آمریكا، ژاپن و هند سفر كرد. «هایزنبرگ» در سال ۱۹۴۱ به سمت استادی در دانشكده فیزیك دانشگاه برلین منصوب شد و بلافاصله مسئولیت مدیریت موسسه فیزیك «كایزر ویلهلم» را نیز بر دوش او نهادند. در پایان جنگ جهانی دوم بود كه او به همراه دیگر فیزیكدانان آلمانی به دست نیروهای آمریكایی دستگیر و زندانی و پس از مدتی به انگلستان منتقل شدند. «هایزنبرگ» اما در سال ۱۹۴۶ به میهن خود آلمان بازگشت و به كمك همكارانش موسسه فیزیك «گوتینگن» را مجدداً راه اندازی نمود. كه بعدها در سال ۱۹۴۸ به موسسه فیزیك «ماكس بلانك» تغییر نام داد. «هایزنبرگ» چند ماهی از سال ۱۹۴۸ را در دانشگاه كمبریج گذراند و سخنرانی های متعددی ایراد كرد و در سال های ۱۹۵۰ و ۱۹۵۴ نیز جلساتی در سراسر آمریكا تشكیل داد.

 در زمستان سال ،۱۹۵۵ «هایزنبرگ» در دانشگاه «سنت اندروز» اسكاتلند جلسات سخنرانی برگزار كرد كه در دنیای فیزیك از اهمیت فوق العاده ای برخوردارند كه بعدها مجموعه این سخنرانی ها تدوین شد و به چاپ رسید.او در سال ۱۹۹۵ تصمیم به تغییر محل موسسه فیزیك «ماكس پلانك» به مونیخ گرفت و پس از انتقال موسسه به سمت استادی در دانشگاه مونیخ منصوب و نام موسسه به «موسسه فیزیك و فیزیك نجومی ماكس پلانك» تبدیل شد. «هایزنبرگ» در عالم فیزیك با «تئوری مكانیك كوانتوم» شناخته می شود كه در سال ۱۹۲۵ و در سن ۲۳ سالگی آن را منتشر كرد و بدین سبب و به پاس كشف ساختارهای آلوتروپیك هیدروژن در سال ۱۹۳۲ و در سن ۳۱ سالگی به دریافت جایزه نوبل فیزیك نائل آمد.

«هایزنبرگ» از سال ۱۹۵۷ به بعد بیشتر مطالعات علمی خودرا معطوف مسائل فیزیك پلاسما و فرآیند گرمای هسته ای كرد و با موسسه «فیزیك اتمی» مستقر در ژنو همكاری نزدیك داشت. او چندین سال ریاست كمیته سیاستگزاری های علمی این دو موسسه را برعهده داشت و همیشه به عنوان عضو آن باقی ماند.«هایزنبرگ» در طول زندگی اش موفق به كسب افتخارات متعددی شد كه از جمله آنها می توان به دریافت دكترای افتخاری از دانشگاه های بروكسل، دانشگاه كارلسروهه، دانشگاه بوداپست و همچنین نشان افتخار از صلیب سرخ جهانی اشاره كرد. این فیزیكدان بزرگ در اوقات فراغتش به موسیقی می پرداخت و پیانو را به خوبی می نواخت. او در سال ۱۹۳۷ با «الیزابت شوماخر» ازدواج كرد و از او صاحب هفت فرزند شد. «ورنر هایزنبرگ» در اول فوریه ۱۹۷۶ چشم از جهان فروبست.

گردآوری و ترجمه: فرهاد كاوه

منبع:روزنامه شرق